Phân tích Bản án 09/2024/KDTM-PT: Bài học về Thời hiệu khởi kiện trong tranh chấp thương mại

1. Thông tin chung về vụ án

- Cấp xét xử: Phúc thẩm

- Cơ quan xét xử: Toà án nhân dân thành phố Đà Nẵng.

- Quan hệ tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa.

2. Nội dung vụ án và quá trình tranh chấp

- Trong giai đoạn từ năm 2012 đến 2014, Tổng công ty H2 và Công ty cổ phần H3 đã ký kết nhiều hợp đồng mua bán hạt nhựa. Theo đơn khởi kiện, nguyên đơn yêu cầu bị đơn thanh toán số tiền lãi phát sinh do chậm thanh toán còn nợ là 718.414.483 đồng.

- Phía bị đơn xác nhận có ký kết hợp đồng nhưng khẳng định đã thanh toán đầy đủ tiền mua hàng. Bi đơn đã yêu cầu Tòa án áp dụng thời hiệu khởi kiện. Họ lập luận rằng lần cuối cùng thực hiện thanh toán là ngày 04/10/2013, do đó thời hiệu khởi kiện 02 năm đã kết thúc vào ngày 04/10/2015. Trong khi đó, mãi đến tháng 3 năm 2021 nguyên đơn mới khởi kiện.

3. Phán quyết của Toà án cấp sơ thẩm:

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện về việc "Tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa ” của Tổng công ty H2 đối với Công ty cổ phần H3. Xử:

a. Đình chỉ xét xử đối với yêu cầu của Tổng công ty H2 - CTCP buộc Công ty cổ phần H3 phải trả tiền lãi chậm trả là 372.997.902 đồng.

b. Buộc Công ty cổ phần H3 phải thanh toán cho Tổng công ty H2 - CTCP số tiền 345.416.581 đồng (Ba trăm bốn mươi lăm triệu bốn trăm mười sáu ngàn năm trăm tám mươi mốt đồng).

4. Nhận định của cấp phúc Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng

a. Tình trạng thực hiện hợp đồng

- Bị đơn đã thanh toán đầy đủ tiền gốc mua hàng cho nguyên đơn, nhưng hai bên vẫn chưa thực hiện thanh lý hợp đồng.

- Do hợp đồng chưa thanh lý, các quyền và nghĩa vụ ràng buộc giữa các bên vẫn tồn tại, bao gồm cả nghĩa vụ trả lãi phát sinh.

b. Vi phạm về thời hiệu khởi kiện

- Căn cứ pháp lý: Thời hiệu khởi kiện tranh chấp thương mại là 02 năm kể từ ngày quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm theo Điều 319 Luật Thương mại 2005.

- Quyền lợi của nguyên đơn được xác định bị xâm phạm từ ngày 04/10/2013 (thời điểm cuối cùng bị đơn trả nợ lãi).

- Đến ngày 18/3/2021 nguyên đơn mới khởi kiện, tức là sau gần 08 năm, đã vượt quá thời hạn luật định.

c. Về bằng chứng gián đoạn thời hiệu:

Tòa án xác minh không có tài liệu chứng minh nguyên đơn đã gửi thông báo đòi nợ để ngắt thời hiệu trong giai đoạn này. Việc gửi đơn yêu cầu phá sản năm 2018 cũng đã bị Tòa án trả lại do thiếu chứng cứ.

d. Sai sót của Tòa án cấp sơ thẩm

- Bị đơn đã yêu cầu áp dụng thời hiệu ngay từ giai đoạn sơ thẩm.

- Lẽ ra Tòa án cấp sơ thẩm phải đình chỉ vụ án theo điểm e khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng Dân sự, nhưng lại đưa ra xét xử và chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn là không đúng quy định

5. Quyết định cuối cùng

Căn cứ vào các chứng cứ và quy định pháp luật, Tòa án tuyên xử:

- Chấp nhận kháng cáo của Công ty cổ phần H3.

- Hủy Bản án sơ thẩm và Đình chỉ giải quyết vụ án do đã hết thời hiệu khởi kiện.

-Nguyên đơn không có quyền khởi kiện yêu cầu giải quyết lại vụ án này nếu nội dung không có gì thay đổi.

6. Kết luận và Bài học kinh nghiệm

Phán quyết của Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng trong bản án này một lần nữa khẳng định tính nghiêm ngặt của Điều 319 Luật Thương mại 2005 về thời hiệu khởi kiện 02 năm. Việc nguyên đơn không thể chứng minh được các sự kiện gây gián đoạn hoặc bắt đầu lại thời hiệu đã dẫn đến hậu quả pháp lý là đình chỉ giải quyết vụ án. Qua vụ việc này, các doanh nghiệp cần lưu ý hai bài học quan trọng:

• Thứ nhất: Luôn theo sát thời hạn thanh toán và thực hiện đối chiếu công nợ bằng văn bản có xác nhận của hai bên định kỳ để bảo toàn quyền khởi kiện.

• Thứ hai: Các hình thức đòi nợ đơn phương như email hay công văn không có phản hồi từ phía đối tác thường không đủ cơ sở để xác định lại thời hiệu khởi kiện tại Tòa.

Doanh nghiệp cần chủ động tham vấn pháp luật ngay khi phát hiện nợ quá hạn để tránh rơi vào tình trạng "biết mình đúng nhưng không thể đòi được quyền lợi" do rào cản thời gian.