Nhà đầu tư nước ngoài có bắt buộc mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA) tại Việt Nam không?

1. Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA) là gì?

Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (Direct Investment Capital Account – DICA) là tài khoản thanh toán bằng ngoại tệ hoặc bằng đồng Việt Nam được mở tại ngân hàng được phép nhằm thực hiện các giao dịch thu, chi liên quan đến hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam.

Thông qua tài khoản này, nhà đầu tư thực hiện các giao dịch như:

• Chuyển vốn đầu tư từ nước ngoài vào Việt Nam;

• Góp vốn điều lệ;

• Tăng hoặc giảm vốn đầu tư;

• Chuyển lợi nhuận ra nước ngoài;

• Thu hồi vốn đầu tư, chuyển nhượng dự án hoặc thanh lý khoản đầu tư;

• Các giao dịch khác theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối.

Việc sử dụng đúng loại tài khoản là điều kiện quan trọng nhằm bảo đảm tính hợp pháp của dòng tiền đầu tư và tạo cơ sở cho các giao dịch chuyển vốn trong suốt quá trình triển khai dự án.

2. Những trường hợp bắt buộc phải mở DICA

Theo Điều 5 Thông tư số 06/2019/TT-NHNN, các đối tượng sau đây phải mở và sử dụng Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp:

(i) Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Bao gồm doanh nghiệp được thành lập theo hình thức đầu tư thành lập tổ chức kinh tế và thuộc trường hợp phải được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư.

Đây là trường hợp phổ biến nhất đối với các doanh nghiệp FDI mới thành lập tại Việt Nam.

(ii) Doanh nghiệp phát sinh tỷ lệ sở hữu nước ngoài theo quy định sau chia, tách, sáp nhập hoặc hợp nhất.

Trường hợp doanh nghiệp được tổ chức lại theo hình thức chia, tách, hợp nhất hoặc sáp nhập dẫn đến việc nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ tỷ lệ sở hữu thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về đầu tư trực tiếp thì doanh nghiệp phải thực hiện việc mở và sử dụng DICA theo quy định.

(iii) Doanh nghiệp dự án PPP.

Đối với doanh nghiệp dự án được thành lập để thực hiện dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), việc mở DICA cũng là yêu cầu bắt buộc nhằm quản lý dòng vốn đầu tư.

(iv) Nhà đầu tư nước ngoài tham gia Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC).

Trong trường hợp Hợp đồng hợp tác kinh doanh không thành lập tổ chức kinh tế, các bên vẫn phải thực hiện việc mở và sử dụng DICA để thực hiện các giao dịch vốn theo quy định.

3. Vì sao pháp luật yêu cầu mở DICA?

Quy định về DICA được xây dựng nhằm bảo đảm tính minh bạch trong việc quản lý dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Thông qua DICA, cơ quan quản lý có thể theo dõi quá trình góp vốn, điều chỉnh vốn đầu tư, chuyển lợi nhuận và thu hồi vốn của nhà đầu tư nước ngoài. Đồng thời, đây cũng là căn cứ để ngân hàng thực hiện kiểm soát ngoại hối theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Đối với doanh nghiệp, việc thực hiện đúng quy định về DICA giúp bảo đảm tính hợp pháp của các giao dịch góp vốn, tạo điều kiện thuận lợi khi chuyển lợi nhuận ra nước ngoài hoặc thực hiện các thủ tục giảm vốn, chuyển nhượng dự án và chấm dứt hoạt động đầu tư.

4. Khi nào mở DICA

Doanh nghiệp thuộc đối tượng phải mở DICA nên thực hiện thủ tục mở tài khoản ngay sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (nếu thuộc diện phải cấp), đồng thời trước khi thực hiện việc góp vốn bằng tiền.

Việc góp vốn không đúng trình tự hoặc không thực hiện thông qua tài khoản theo quy định có thể phát sinh những khó khăn trong quá trình chứng minh việc góp vốn cũng như thực hiện các giao dịch vốn về sau.

5. Một số lưu ý đối với nhà đầu tư nước ngoài

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp chỉ được mở một Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp tương ứng với từng loại ngoại tệ tại một ngân hàng được phép. Trường hợp thay đổi ngân hàng phục vụ, doanh nghiệp phải thực hiện việc đóng tài khoản cũ trước khi mở tài khoản mới theo đúng trình tự pháp luật.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư cần xác định chính xác hình thức đầu tư và mô hình doanh nghiệp ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án. Trong một số trường hợp, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhưng không thuộc đối tượng phải mở DICA mà sẽ áp dụng cơ chế quản lý ngoại hối khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Do đó, việc đánh giá đúng nghĩa vụ mở tài khoản ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý và tránh phát sinh các vướng mắc trong quá trình góp vốn, chuyển lợi nhuận hoặc thực hiện các giao dịch đầu tư sau này.

6. Kết luận

Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA) đóng vai trò quan trọng trong cơ chế quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam. Tuy nhiên, không phải mọi doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đều mặc nhiên phải mở DICA. Nghĩa vụ này chỉ phát sinh đối với các đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về quản lý ngoại hối.

Trước khi thành lập doanh nghiệp hoặc thực hiện giao dịch góp vốn, nhà đầu tư nên rà soát kỹ mô hình đầu tư, tỷ lệ sở hữu và các quy định pháp luật có liên quan để xác định đúng nghĩa vụ của mình. Việc tuân thủ đầy đủ các quy định về DICA ngay từ giai đoạn đầu sẽ góp phần bảo đảm tính hợp pháp của dòng vốn đầu tư và tạo thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp trong suốt quá trình triển khai dự án.

Xem thêm tại: Quy định về mở và sử dụng tài khoản bằng đồng Việt Nam để thực hiện hoạt động đầu tư gián tiếp nước ngoài.