Đăng ký khai sinh cho con có cha hoặc mẹ là người nước ngoài tại TP.HCM khi chưa đăng ký kết hôn

1. Cha mẹ chưa đăng ký kết hôn có được đăng ký khai sinh cho con không?

Theo khoản 1 Điều 15 Luật Hộ tịch 2014, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con. Quy định này không đặt điều kiện cha mẹ phải đăng ký kết hôn trước khi thực hiện thủ tục khai sinh. Do đó, việc cha mẹ chưa đăng ký kết hôn không phải là căn cứ để từ chối đăng ký khai sinh cho trẻ.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa đăng ký khai sinh cho trẻ và ghi nhận thông tin của người cha hoặc người mẹ trên Giấy khai sinh. Nếu cha mẹ chưa đăng ký kết hôn và người cha hoặc người mẹ chưa được xác định về mặt pháp lý, thông tin của người đó có thể chưa được ghi nhận trên Giấy khai sinh. Trường hợp có yêu cầu xác định quan hệ cha, mẹ, con, cha mẹ có thể thực hiện thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con theo quy định pháp luật.

2. Có thể đăng ký khai sinh và nhận cha, mẹ, con cùng lúc không?

Đây là một phương án đáng lưu ý trong trường hợp cha mẹ chưa đăng ký kết hôn nhưng muốn thông tin của người cha hoặc người mẹ được ghi nhận ngay trên Giấy khai sinh của trẻ. Theo quy định về đăng ký hộ tịch, việc đăng ký khai sinh có thể được kết hợp với đăng ký nhận cha, mẹ, con khi đáp ứng các điều kiện theo quy định. Hệ thống Cổng Dịch vụ công Quốc gia hiện cũng ghi nhận thủ tục “Đăng ký khai sinh kết hợp đăng ký nhận cha, mẹ, con” với thời hạn giải quyết 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Như vậy, trong trường hợp người cha là công dân nước ngoài và người mẹ là công dân Việt Nam nhưng hai người chưa đăng ký kết hôn, cha có thể thực hiện thủ tục nhận con đồng thời với thủ tục đăng ký khai sinh cho trẻ. Điều này có ý nghĩa thực tế vì cha mẹ không cần phải đăng ký kết hôn chỉ để có thể ghi nhận người cha trên Giấy khai sinh của con.

3. Hồ sơ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con gồm những gì?

Khi đăng ký nhận cha, mẹ, con, người yêu cầu phải cung cấp chứng cứ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con theo quy định. Theo thủ tục hành chính hiện hành, chứng cứ có thể là văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền khác xác nhận quan hệ cha, mẹ, con.

Trường hợp không có chứng cứ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con theo quy định, các bên có thể lập văn bản cam đoan về quan hệ cha, mẹ, con và phải có ít nhất hai người làm chứng về mối quan hệ này. Quy định này hiện được thể hiện trong thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Do đó, cha hoặc mẹ là người nước ngoài nên chuẩn bị trước các tài liệu có thể chứng minh quan hệ với trẻ để hạn chế việc phải bổ sung hồ sơ trong quá trình giải quyết.

4. Người nước ngoài cần cung cấp giấy tờ gì?

Đối với trường hợp đăng ký nhận cha, mẹ, con giữa công dân Việt Nam và người nước ngoài, người nước ngoài phải cung cấp bản sao hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay hộ chiếu để chứng minh nhân thân theo thủ tục hành chính hiện hành. Ngoài giấy tờ nhân thân, tùy trường hợp, người yêu cầu có thể phải cung cấp giấy tờ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con và các giấy tờ khác theo yêu cầu của thủ tục.

Đối với giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp, cần lưu ý các yêu cầu liên quan đến hợp pháp hóa lãnh sự, dịch sang tiếng Việt và chứng thực bản dịch, trừ trường hợp giấy tờ thuộc diện được miễn hợp pháp hóa lãnh sự hoặc được điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên quy định khác. Vì vậy, trước khi nộp hồ sơ, cần kiểm tra tình trạng pháp lý của từng giấy tờ do nước ngoài cấp để xác định chính xác yêu cầu về hợp pháp hóa và dịch thuật.

5. Quốc tịch của trẻ được xác định như thế nào khi một bên cha hoặc mẹ là người nước ngoài?

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với trường hợp trẻ có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam. Từ ngày 01/7/2025, Luật số 79/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc tịch Việt Nam đã có hiệu lực và thay đổi quy định về quốc tịch của trẻ có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, người còn lại là công dân nước ngoài.

Theo quy định mới, trường hợp trẻ em sinh ra có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, người còn lại là công dân nước ngoài thì trẻ có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận lựa chọn quốc tịch Việt Nam cho con khi thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam. Đáng chú ý, đối với trẻ sinh ra tại Việt Nam nhưng cha mẹ không thỏa thuận được về việc lựa chọn quốc tịch cho con, pháp luật hiện hành xác định trẻ có quốc tịch Việt Nam.

Nghị định 191/2025/NĐ-CP tiếp tục hướng dẫn cụ thể việc xác định quốc tịch Việt Nam trong những trường hợp này. Do đó, khi thực hiện đăng ký khai sinh tại TP.HCM, cha mẹ cần xem xét vấn đề quốc tịch của trẻ ngay từ thời điểm chuẩn bị hồ sơ, thay vì chỉ tập trung vào việc cấp Giấy khai sinh.

6. Nếu cha là người nước ngoài nhưng cha mẹ chưa đăng ký kết hôn thì người cha có được ghi trên Giấy khai sinh không?

Việc cha mẹ chưa đăng ký kết hôn không đồng nghĩa với việc người cha không thể được ghi nhận trên Giấy khai sinh. Ví dụ, trường hợp:

• Người mẹ là công dân Việt Nam;

• Người cha là công dân nước ngoài;

• Hai người chưa đăng ký kết hôn;

• Trẻ được sinh tại TP.HCM;

• Người cha muốn được ghi nhận trên Giấy khai sinh.

Trong trường hợp này, cha mẹ có thể thực hiện đăng ký khai sinh cho trẻ kết hợp với thủ tục đăng ký nhận cha, con nếu đáp ứng các điều kiện và cung cấp được chứng cứ theo quy định. Ngược lại, nếu người cha chưa được xác định hoặc chưa thực hiện thủ tục nhận con, việc đăng ký khai sinh cho trẻ vẫn có thể được thực hiện theo quy định về trường hợp trẻ chưa xác định được cha.

Theo Điều 15 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, trường hợp trẻ chưa xác định được cha thì khi đăng ký khai sinh, phần thông tin về người cha được để trống trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh. Sau đó, nếu có yêu cầu và đáp ứng điều kiện theo quy định, cha và con có thể thực hiện thủ tục đăng ký nhận cha, con.

7. Cơ quan nào có thẩm quyền đăng ký khai sinh tại TP.HCM?

Đây là nội dung cần lưu ý khi tham khảo các hướng dẫn được ban hành trước năm 2026. Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, hệ thống thủ tục hành chính hiện hành đã xác định nhiều thủ tục hộ tịch có yếu tố nước ngoài thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã. Theo Cổng Dịch vụ công Quốc gia, thủ tục đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài hiện được tiếp nhận tại Trung tâm Phục vụ hành chính công có thẩm quyền, với hình thức nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến tùy trường hợp.

Đối với trường hợp đăng ký khai sinh kết hợp đăng ký nhận cha, mẹ, con, cơ quan có thẩm quyền cũng được xác định theo hệ thống thủ tục hành chính hiện hành. Do đó, khi thực hiện thủ tục tại TP.HCM trong năm 2026, người yêu cầu không nên mặc nhiên áp dụng các hướng dẫn cũ đề cập đến UBND cấp huyện mà cần kiểm tra cơ quan cấp xã có thẩm quyền tại thời điểm nộp hồ sơ.

8. Thời hạn giải quyết thủ tục là bao lâu?

Đối với đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài, Cổng Dịch vụ công Quốc gia hiện ghi nhận thủ tục có thể được thực hiện trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến; thời hạn xử lý được xác định theo thủ tục hành chính tương ứng. Trong trường hợp cha mẹ đồng thời thực hiện đăng ký khai sinh kết hợp đăng ký nhận cha, mẹ, con, thời hạn giải quyết theo thủ tục hiện hành là 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Thời gian thực tế có thể phát sinh thêm nếu cơ quan có thẩm quyền cần xác minh hoặc yêu cầu người nộp hồ sơ bổ sung giấy tờ.

9. Cha mẹ cần chuẩn bị gì trước khi đăng ký khai sinh cho trẻ?

Đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài, cha mẹ nên xác định trước các vấn đề sau:

Thứ nhất, xác định tình trạng hôn nhân của cha mẹ. Nếu chưa đăng ký kết hôn, cần xác định có yêu cầu ghi nhận người cha hoặc người mẹ trên Giấy khai sinh hay không.

Thứ hai, xác định quan hệ cha, mẹ, con. Nếu có yêu cầu ghi nhận người cha hoặc người mẹ, cần chuẩn bị chứng cứ chứng minh quan hệ theo quy định.

Thứ ba, xác định quốc tịch của trẻ. Nếu một bên là công dân Việt Nam và bên còn lại là người nước ngoài, cha mẹ cần xem xét việc lựa chọn quốc tịch cho trẻ theo quy định của Luật Quốc tịch Việt Nam hiện hành.

Thứ tư, kiểm tra giấy tờ của người nước ngoài. Hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay hộ chiếu phải được chuẩn bị theo yêu cầu của thủ tục.

Thứ năm, kiểm tra giấy tờ do nước ngoài cấp. Cần xác định trước giấy tờ nào phải hợp pháp hóa lãnh sự, dịch sang tiếng Việt và chứng thực bản dịch.

Việc rà soát trước các nội dung này có thể giúp hạn chế tình trạng hồ sơ phải sửa đổi hoặc bổ sung nhiều lần.

10. Một số trường hợp thực tế

Trường hợp 1: Cha Việt Nam, mẹ nước ngoài, chưa đăng ký kết hôn

Cha mẹ có thể đăng ký khai sinh cho trẻ tại Việt Nam. Nếu có yêu cầu ghi nhận người mẹ là mẹ của trẻ và đáp ứng điều kiện chứng minh quan hệ mẹ con, thủ tục nhận mẹ, con có thể được thực hiện theo quy định.

Trường hợp 2: Mẹ Việt Nam, cha nước ngoài, chưa đăng ký kết hôn

Đây là trường hợp phổ biến đối với gia đình có yếu tố nước ngoài. Cha mẹ có thể đăng ký khai sinh cho trẻ và kết hợp thủ tục nhận cha, con nếu người cha muốn được ghi nhận trên Giấy khai sinh.

Trường hợp 3: Cha nước ngoài không nhận con

Người mẹ vẫn có thể thực hiện đăng ký khai sinh cho trẻ. Nếu chưa xác định được cha, thông tin của người cha được xử lý theo quy định về trẻ chưa xác định được cha.

Trường hợp 4: Cha mẹ không thống nhất được quốc tịch của trẻ

Nếu trẻ thuộc trường hợp có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, người còn lại là công dân nước ngoài và trẻ được sinh tại Việt Nam, việc xác định quốc tịch sẽ được thực hiện theo quy định mới của Luật Quốc tịch Việt Nam và Nghị định 191/2025/NĐ-CP.

Cha mẹ không bắt buộc phải đăng ký kết hôn trước khi đăng ký khai sinh cho con. Trường hợp một bên cha hoặc mẹ là người nước ngoài, thủ tục có thể phát sinh thêm việc chứng minh quan hệ cha, mẹ, con và xác định quốc tịch của trẻ. Nếu cha mẹ chưa đăng ký kết hôn nhưng muốn người cha hoặc người mẹ được ghi nhận trên Giấy khai sinh, có thể xem xét thực hiện đăng ký khai sinh kết hợp đăng ký nhận cha, mẹ, con theo quy định hiện hành. Thủ tục này hiện có thời hạn giải quyết 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Đối với trẻ có một bên là công dân Việt Nam và một bên là công dân nước ngoài, cha mẹ cũng cần đặc biệt lưu ý các quy định mới về quốc tịch có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Tại TP.HCM, do hệ thống chính quyền địa phương đã được tổ chức theo mô hình hai cấp, cha mẹ nên xác định đúng cơ quan có thẩm quyền và kiểm tra yêu cầu hồ sơ tại thời điểm thực hiện thủ tục. Việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ nhân thân, giấy tờ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con và các giấy tờ do nước ngoài cấp sẽ giúp quá trình đăng ký khai sinh được thực hiện thuận lợi và hạn chế việc phải bổ sung hồ sơ.

Xem thêm tại:

1) Hướng dẫn chi tiết thủ tục đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài

2) Đăng ký khai sinh và nhận cha cho con khi cha mẹ không đăng ký kết hôn

3) Hồ sơ đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài mới nhất 2026

4) Khai sinh trong trường hợp đặc biệt